Het oorlogsdagboek van de kapelaans te Castricum

Hoe het begon

In de loop van februari 1942 moeten de drie kapelaans van de St. Pancratiusparochie in Castricum besloten hebben om samen een dagboek bij te gaan houden. Ze doen het voor henzelf, maar ook voor anderen, dat die later kunnen lezen wat zij in die benarde tijd gedacht en gevoeld hebben. Het zijn stuk voor stuk jonge priesters met een twaalfjarige priesteropleiding achter de rug. De één is pas 28 en net priester gewijd als hij in 1939 in Castricum benoemd wordt. Dit is zijn eerste parochie. De tweede is twee jaar ouder en heeft twee jaar in een andere plaats gewerkt. De oudste is 32, gepromoveerd en specialist in de vakbondsproblematiek. Ze vertellen pastoor Goes niets over het dagboek.

Op 6 maart 1942 beginnen ze hun dagboek met goede hoop: we hebben de indruk dat de oorlog, althans in Europa, zijn einde nadert. Hoe komen ze erbij? Wat hebben zij gezien wat ons ontgaat. Er is niets positiefs te melden. Het wordt alleen maar erger. De oorlog zal nog meer dan drie jaar duren. Het moeilijkste moet nog komen. Maar voor hen is er in februari 1942 iets beslissend veranderd. In de verzuilde wereld van Nederland met zijn absolute scheiding van katholiek en protestant in alle geledingen, verenigingen en het dagelijks leven heeft een afvaardiging van alle christelijke kerken, katholieke en protestante, bij het Duitse bestuur geprotesteerd tegen de “schending van gerechtigheid, barmhartigheid en vrijheid van geloof”. De goede verstaander, en daar hoorden de Duitsers bij, begreep dat hier geprotesteerd werd tegen de jodenvervolging. Dat moet voor de drie kapelaans betekend hebben: tegen een verenigd christelijk Nederland zijn de Duitsers niet opgewassen. Dit moet het einde van de oorlog nabij brengen.

Uitgave van het dagboek door Oud-Castricum

Het originele dagboek dat de kapelaans vanaf 6 maart 1942 tot en met de capitulatie van Japan in augustus 1945 hebben bijgehouden is nu volledig getranscribeerd en van commentaar voorzien door Peter Levi, Marja Lute-Stet en Arnold van Gemert en, met veel extra fotomateriaal verluchtigd, uitgegeven door de Werkgroep Oud-Castricum.

Het boek beslaat ruim 240 pagina’s en het was de bedoeling om het als onderdeel van Castricum 75 jaar Bevrijding uit te geven. Burgemeester Mans heeft een mooi voorwoord geschreven.

De drie pijlers van het dagboek

De kapelaans Holthuizen, Verheul en Van der Zalm geven in hun dagboek hun beeld van de oorlog op drie fronten.

  1. de oorlog in Castricum met steeds terugkerende evacuaties en gedwongen verhuizingen van meer dan de helft van de bevolking naar elders; afbraak van woningen, straten, een hele buurt; allerlei pogingen om arbeidskrachten voor de Duitse industrie te vinden; inleveren van radio’s, vorderen van fietsen, en het meest wezenlijke de vrijheid, in ruil waarvoor ze angst en onzekerheid en een steeds groter isolement kregen; het zoeken naar een vorm van samenwerking met de NSB-burgemeester en andere instanties; contacten met dorpsgenoten die gedeporteerd zijn, met jonge Castricummers in Duitsland; de eerste slachtoffers van de oorlog; sabotage en verzet, repressailles, executies van verzetsmensen; verontwaardiging om de traagheid waarmee de bevrijding van Noord-Holland verloopt. Tegen het eind van de oorlog neemt de vrees voor het communisme toe, iets waar de Duitsers van profiteren door hun oorlog te propageren als de strijd tegen het communisme. In het leven op de pastorie zelf nemen de honger, de kou en het gebrek aan verlichting een kleine plaats in. Rookwaar missen ze meer: in de tuin wordt door de pastoor tabak verbouwd. Voor de bevrijding hebben ze nog wel vooroorlogse sigaretten bewaard.

  2. de oorlog in de rest van Nederland, Europa en de rest van de wereld. In Nederland ligt de nadruk op razzia’s en tewerkstelling in Duitsland; verzet en sabotage, repressailles; en steeds meer de honger en kou in de grote steden en de voedseltochten naar het platteland. Zelfs de latere katholieke voorman Mr Romme komt op een dag bij de pastorie langs. Ze vragen zich af of de massale bombardementen op Duitse steden en burgerdoelen wel moreel verantwoord zijn. Ze regelen dat stadskinderen uit Amsterdam en Den Haag, waar twee van de kapelaans vandaan komen, ondergebracht worden bij parochianen in Castricum. Het internationale nieuws en de ontwikkelingen op alle fronten houden ze van dag tot dag bij met dank aan de BBC, die ze via een verborgen radio hebben kunnen volgen.

  3. de oorlog en de (slachtoffers in) de katholieke kerk. In tegenstlling tot wat de kapelaans verwachtten, neemt de vijandigheid t.o.v. de katholieke kerk toe; geestelijken worden niet langer ontzien. Oproepen om te verschijnen in de Euterpestraat, arrestaties en hardvochtige interneringen van geestelijken in beruchte kampen in Nederland en elders, ferme bisschoppelijke brieven, dreigende overplaatsingen naar een andere parochie; maar ook vakanties, verjaardagen en priesterjubilea, dit en ander katholiek nieuws uit de buurt, uit de rest van Nederland en uit Rome komt via mondelinge en schriftelijke bronnen bij hen binnen en krijgt zijn plaats in het dagboek.

Na de oorlog heeft de goede hoop van het begin plaats gemaakt voor onzekerheid. Zij en hun opvolgers hebben hun handen vol aan een nieuwe last, de vele honderden NSB’ers en andere gedetineerden die in Duin en Bosch zijn opgesloten. Waar de omstandigheden niet goed zijn. En ze zijn ongerust en bang: een nieuwe oorlog dreigt, nu met de Sovjet-Unie.

Verkrijgbaarheid

De kosten voor het dagboek bedragen € 10,- voor donateurs die in de gemeente Castricum wonen. Wij bezorgen het boek persoonlijk bij hen thuis. Donateurs die buiten onze gemeente wonen betalen € 15,- (incl. € 5,- porto- en verpakkingskosten).

Donateurs die het boek willen bestellen verzoeken wij om het bedrag zo snel mogelijk over te maken op rekeningnummer NL54 INGB 0001 8513 60 ten name van Stichting Werkgroep Oud-Castricum onder vermelding van hun donateursnummer. 

Bent u (nog) geen donateur van Oud-Castricum, dan kunt u terecht bij Boekhandel Laan in de Burgemeester Mooijstraat in Castricum. Daar kunt u het boek kopen voor € 15,-. Als u zich vóór 31 mei aanmeldt als donateur kunt u het boek rechtstreeks bestellen bij Oud-Castricum voor de speciale prijs van 10 euro (incl. verzendkosten binnen Castricum).

De omslag van het boek, uitgegeven door Oud-Castricum

Ons paascadeau: een boeiend verhaal

Ons paascadeau ……

Paascadeau

Dit bijzondere paasfeest willen wij, Oud-Castricummers, u graag verblijden met dit prachtige artikel, door Anja Zonneveld geschreven op meeslepende wijze. Zij neemt u als lezer aan de hand mee in de tijd van toen. Moge dit artikel de eerste zijn van een reeks artikelen van haar hand!

Waar het artikel over gaat? Dat leest u in de alinea’s hieronder. Als u de smaakt te pakken heeft, kunt u hier doorklikken naar het volledige artikel. U kunt uiteraard ook direct het hele artikel downloaden en lezen.

Ananassen op Kronenburg?

Ruim 10 jaar voor de Slag bij Castricum zette mr. Joan Geelvinck, heer van Castricum en Bakkum, een groot deel van zijn bezittingen te koop. De belangstelling viel enorm tegen. Zijn huis op de hofstede Kronenburg werd zelfs voor de afbraak aangeboden.

Wat kreeg de bezoeker van Kronenburg dan te zien als hij in het jaar 1787 het terrein betrad? Anja Zonneveld, de auteur van het artikel, komt na intensief historisch onderzoek tot verrassende bevindingen.

In het artikel wordt eerst de geschiedenis van Kronenburg tot de 18e-eeuw samengevat. Daarna wordt geschetst hoe de bewoning van Kronenburg in de eerste helft van de 18e-eeuw eruitgezien zal hebben. Ook enkele opeenvolgende Geelvink-eigenaren krijgen de aandacht, ten behoeve van de overzichtelijkheid zijn zij aan het einde van het artikel op een rijtje gezet. Het leven van de zeer rijke Joan Geelvinck, degene die Kronenburg heeft willen verkopen, wordt uitgebreid besproken. Hoe ging hij om met Castricum?  Wát heeft Joan Geelvinck voor afbraak te koop aangeboden, in dat jaar 1787? Dan komen we de ananassen uit de titel tegen, met vraagteken en al.

Bericht van het bestuur van Oud-Castricum en van besturen van historische verenigingen in de regio

Het coronavirus grijpt om zich heen. De overheid heeft duidelijk gemaakt dat veel evenementen niet meer door kunnen gaan.
Analoog aan dit besluit heeft het bestuur van Oud-Castricum besloten dat alle door Oud-Castricum georganiseerde activiteiten tot 1 juni worden geannuleerd.

De wereld wordt geteisterd door het coronavirus. In Nederland heeft de overheid besloten tot het afgelasten van alle publieke evenementen tot 1 juni 2020. Dit geldt ook voor de activiteiten van de historische verenigingen CALU in het kader van de viering van de 75 jarige bevrijding van wereldoorlog II. De historische verenigingen CALU staan helemaal achter dit besluit. Gepland waren een fietstocht waarvan de route door onze 4 dorpen loopt, tezamen met een fietstocht per plaats; een viertal tentoonstellingen rond Wereldoorlog II met de vertoning van een film met regionale gebeurtenissen uit deze periode; de uitreiking van een speciale uitgave van het boek Dagboek van de kapelaans; maar vooral ook de onthulling van een oorlogsmonument ter nagedachtenis van de gesneuvelde vliegers van het Engelse gevechtsvliegtuig bij neergeschoten bij Limmen op 8 september 1944.

Bericht van Besturen van de historische verenigingen CALU (Oud-Castricum, Oud-Akersloot, Oud-Limmen en Oud-Uitgeest)

De gezamenlijke besturen van de historische verenigingen CALU hebben over deze ontstane situatie overleg gevoerd. Met name de onthulling van het monument in Limmen heeft ons doen besluiten al onze activiteiten te verplaatsen naar een later tijdstip, mede afhankelijk van de uitkomst van de landelijke discussie rond een nieuwe datum van de 4 en 5 mei viering.
Wij komen later nog terug met nadere informatie en hopen oprecht dat het coronavirus tegen die tijd geen stoorzender meer zal zijn

Gevolgen van bovenstaande besluiten

Bovenstaande besluiten betekenen dat onderstaande activiteiten tot nader datum afgesteld, resp. uitgesteld worden:

  • open dagen,
  • opening nieuwe tentoonstellingen,
  • film ‘Hoe het hier reilt en zeilt’,
  • uitreiking Dagboek Kapelaans,
  • voorjaarsvergadering,
  • werkavonden op maandag en woensdag,
  • fietstocht en andere activiteiten in het kader van 75 jaar bevrijding

Ook De Duynkant is dicht.

Andere tijden

Dat we bijzondere tijden beleven, zal iedereen beamen. Daarin staat onze gezondheid centraal, maar er is ook aandacht voor een stagnerende economie. Gelukkig kunnen we (met inachtneming van de nodige voorzorgsmaatregelen) nog wel naar buiten om te genieten van het mooie lenteweer.

Om het corona-leed te verzachten, biedt Oud-Castricum iedereen een cadeautje aan in de vorm van een heel bijzonder en lezenswaardig verhaal. Over de Castricumse hofstede Kronenburg. Over een tegenvallende huizenmarkt en over zonnige en fruitige, ja zelfs bijna subtropische (weers)verwachtingen. En over ananassen …… !

Interesse? We zetten het artikel aanstaande zaterdagmorgen online, zodat u het met Pasen kan (printen en) lezen. Het artikel, geschreven door Anja Zonneveld, is maar liefst 30 pagina’s lang. Genoeg voor een paar heel fijne leesuurtjes!

Thuis films kijken over Castricum

Geschiedenis van Castricum: Het Begin

In de afgelopen 2 jaar heeft de werkgroep Oud-Castricum maar liefst 18 korte films gemaakt over onderwerpen die in De Duynkant op de informatiepanelen van de vaste tentoonstelling behandeld werden. De films gaan nu in de periode van 6 tot 23 april dagelijks op Castricum TV verschijnen. Elke dag een andere film. 

De films geven informatie over het ontstaan van het grondgebied van Castricum naast het Oer-IJ, de bewoningsgeschiedenis en het gevecht tegen zand en water. Ook andere onderwerpen zoals de Dorpskerk, Kronenburg, de Slag bij Castricum, de trein en trams, de Tweede Wereldoorlog en de naam en groei van Castricum komen aan bod. 

Zo kan iedereen de Castricumse en Bakkumse geschiedenis bekijken op C-TV  (Ziggo 41 en KPN 1159) en op  YouTube van Oud-Castricum.

Hieronder een overzicht van alle filmpjes en de dag van eerste uitzending:

  • Het Begin: 6 april
  • De eerste bewoners: 7 april
  • Een uitgebreide nederzetting: 8 april
  • Onder Romeinse invloed: 9 april
  • Graven naar Castricums verleden: 10 april
  • De naam Castricum: 11 april
  • Altijd bewoond: 12 april
  • Drinkwater: 13 april
  • Zandverstuivingen: 14 april
  • Dreigend water: 15 april
  • Kroonenburg: 16 april
  • Dorpskerk: 17 april
  • Slag bij Castricum: 18 april
  • Railvervoer in Castricum: 19 april
  • Tram naar Duin en Bosch: 20 april
  • Tram naar Alkmaar: 21 april
  • Castricum in de Tweede Wereldoorlog: 22 april
  • Van agrarisch dorp tot forensenplaats: 23 april

Frisse neus

Twee schelpenvissers

Wandelen of fietsen in de buitenlucht is goed voor je gezondheid. Je hart, bloedvaten, bloeddruk, cholesterol, botten en spieren, gewicht en geheugen, ze gaan er allemaal op vooruit. En niet te vergeten: de inspanning zorgt voor ontspanning. En dat is waardevol: zeker in deze spannende tijden! Gelukkig staan de richtlijnen van het RIVM en de overheid het halen van een frisse neus toe!

Oud-Castricum heeft een aantal wandel- en fietstochten gemaakt met daarin markante historische plekken in Castricum. Een drietal hiervan, twee wandelingen en een fietstocht, kunnen gratis bekeken en gedownload worden. Bij deze tochten is een (eveneens gratis) audiotour die beluisterd kan worden. Met behulp van de (gratis) app van izi.TRAVEL kunt u de volgende tochten maken:

  • Fietstocht: Schulpvaartroute,
  • Wandeling: Het 8je van Castricum,
  • Wandeling: Bruisend Bakkum-Zuid.

Beschrijvingen van alle drie de tochten zijn te vinden in onze webshop, met daarbij de links waar u ze kan bekijken, beluisteren of downloaden.

Ook interessant voor wie aan huis gekluisterd is, omdat de beschrijvingen van de highligts ook op p.c. of laptop bekeken en beluisterd kunnen worden!