16 februari 2016

Schandalige diefstal stangen graf Jacobi

Groenbeheerder Lex Kolgen bij het gehavende grafmonument.

Het zag er allemaal zo feestelijk uit. Op 6 februari werd bij Oud-Castricum in het bijzijn van 16 nazaten de tentoonstelling geopend over dr. Jan Willem Jacobi, de eerste geneesheer-directeur van het psychiatrische ziekenhuis Duin en Bosch. Drie dagen later kwam de melding binnen dat er stangen van zijn grafmonument waren gestolen.

Miep Jacobi tijdens de opening van de Jacobi-tentoonstelling.
Miep Jacobi tijdens de opening van de Jacobi-tentoonstelling.

Ernst Mooij, al jaren lid van de Werkgroep Oud-Castricum en initiatiefnemer van de Jacobi-tentoonstelling is zichtbaar aangeslagen: “We hadden net een mooie opening van de expositie achter de rug met waarderende woorden van kleindochter Miep Jacobi en dan volgt er even later zo’n tegenvallend bericht over de vernieling van het grafmonument van haar opa op de gesloten begraafplaats van nu het landgoed Duin en Bosch. Er zijn gewoon vier sierstangen doorgezaagd en meegenomen. Ik kan het niet opbrengen om te gaan kijken, want ik ben er emotioneel teveel bij betrokken.”
Deze lafhartige daad raakte ook Miep: “Onze familie is erg geschrokken. Het is buitengewoon triest voor de werkgroep, die zoveel moeite heeft gedaan om het graf van mijn grootvader te herstellen. Blijkbaar moet je óf waardeloos materiaal gebruiken óf dat zo zwaar maken dat dieven het niet weg kunnen halen. Misschien kan er iets voor terugkomen dat van weinig waarde is, maar ik weet niet of dat wel mag van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.”

30 december 2015

Dorpskerk en begraafplaats

Begraafplaats dorpskerk, centrum Castricum
Begraafplaats dorpskerk, centrum Castricum
Begraafplaats dorpskerk, centrum Castricum

In het voorwoord van het 38e jaarboek sprak Peter van Eerden zijn zorgen uit over het plan om op de begraafplaats aan de noordzijde van de 11e eeuwse dorpskerk een aanbouw te realiseren. Drie Nederlandse bouwhistorici hebben in brieven aan de Kerkenraad hun afwijzend standpunt over dit plan uiteen gezet.
In november publiceerde de gemeente een ontwerpbestemmingsplan dorpskom waar het gebied rond de dorpskerk deel van uitmaakt. Al in een inspraakreactie had Oud-Castricum gesignaleerd dat de bescherming van de grote cultuurhistorische waarden te wensen overliet. Het definitieve ontwerp is er niet veel beter op geworden en daarom heeft de werkgroep zich genoodzaakt gezien om een uitvoerige zienswijze bij de gemeenteraad in te dienen.
Het goede nieuws is dat de projectgroep van de Protestantse kerk inmiddels zijn opdracht heeft teruggegeven en aan de Kerkenraad heeft geadviseerd geen aanbouw meer na te streven. Nu nog een goed bestemmingsplan…!

30 december 2015

8 november 2015

Een verdwaalde grafsteen – Update

In september van dit jaar fotografeerde Hendrikus de Graaf deze grafsteen achter het gebouw van de bouwkundige dienst op landgoed Duin en Bosch. Hij plaatste hierover een berichtje op Facebook. Hendrikus schreef daarbij: “Weggegooid?? Een beetje meer respect zou ook kunnen. Hier zit volgens mij een hele geschiedenis achter.” Zijn vondst werd bij Oud-Castricum bekend en men ging op onderzoek uit. Na beschouwing van de steen ontstond gevoelsmatig de gedachte dat deze niet afkomstig zou zijn van de begraafplaats van Duin en Bosch. De steen moet afkomstig zijn van een graf ergens anders en na ruiming uiteindelijk achter het gebouw van de bouwkundige dienst zijn terecht gekomen. Er lagen nog enkele andere natuurstenen bouwfragmenten, maar geen andere grafstenen of resten daarvan.
grafsteen duin en boschDe ontdekte grafsteen is een mooi exemplaar met boven de namen van het echtpaar een in reliëf gebeitelde stoomboot. Uit de tekst blijkt dat de man gezagvoerder was bij Koninklijke Paketvaart-Maatschappij. Deze maatschappij was statutair gevestigd in Amsterdam maar met een operationeel hoofdkantoor in Batavia, die heeft bestaan tussen 1891 en 1966 in hoofdzaak voor het onderhouden van scheepvaartverbindingen binnen en vanuit Nederlands-Indië.
Simon Zuurbier heeft een en ander uitgezocht. Het blijkt dat de steen gestaan heeft op het graf van Johannes Christoffel Joon, op 5 februari 1851 geboren te Amsterdam. Hij woonde in Zandvoort (1917, 1919) en is daar in Huize Rustoord overleden op 24 april 1919. Hij werd op 28 april in Zandvoort begraven. Johannes Christoffel trouwde in Rotterdam op 23-8-1900 met de 25 jaar jongere Helena Hendrika Elsevier. Haar geboortedatum is 18 maart 1876 en haar overlijdensdatum 17 juni 1956. In 1917 werd een zoon geboren die echter in dat jaar al is overleden. De vader van Johannes Christoffel – ook Johannes Christoffel Joon geheten – voer in 1853 op een schip naar Batavia.

Vooralsnog blijft het een raadsel hoe deze bijzondere grafsteen in Castricum terecht is gekomen.

5 november 2015

Teloorgang van begraafplaats Duin en Bosch

De begraafplaats van Duin en Bosch, verstild en verlaten. FOTO’S KOEN VAN EIJK

Wat te doen met de oude begraafplaats op landgoed Duin en Bosch in Bakkum? Het Rijksmonument verpaupert, maar Dijk en Duin wil er geen geld meer in stoppen. Dat gaat de Werkgroep Oud-Castricum aan het hart.

 

De begraafplaats van Duin en Bosch, verstild en verlaten.FOTO’S KOEN VAN EIJK
De begraafplaats van Duin en Bosch, verstild en verlaten. FOTO’S KOEN VAN EIJK

Het is bijna een mystieke ervaring om over de begraafplaats van het voormalige psychiatrisch ziekenhuis Duin en Bosch in Bakkum te dwalen. Zeker als de bomen geel en rood kleuren en de herfstzon lange schaduwen werpt over het duinterrein.
Het rijksmonument is vervallen. Bijna alle iepen die de begraafplaats decennia kenmerkten, zijn vanwege de iepziekte gerooid.
Diepe kuilen langs de bijna onder het gras verdwenen paden geven aan waar de karakteristieke bomen tot voor kort stonden.

30 augustus 2015

Oud-Castricum stoort zich aan verpaupering begraafplaats Dijk en Duin

Wegens iepziekte zijn op de begraafplaats bomen gekapt, waaronder de zo beeldbepalende treuriep in de rotonde van het padenstelsel. Wat er van overgebleven is, is een gapend gat en veel onkruid. (foto Ernst Mooij)

Dr. Jacobi was de grondlegger van de voormalige psychiatrische inrichting Duin en Bosch. Hij overleed in 1916 en ligt begraven op de gesloten begraafplaats van Duin en Bosch. Enkele jaren geleden is op initiatief van de Werkgroep Oud-Castricum zijn grafmonument gerestaureerd en overgedragen aan Parnassia Groep, eigenaar van de begraafplaats. Ondanks de status van rijksmonument is langzamerhand de toestand van de begraafplaats dramatisch verslechterd.

Wegens iepziekte zijn op de begraafplaats bomen gekapt, waaronder de zo beeldbepalende treuriep in de rotonde van het padenstelsel. Wat er van overgebleven is, is een gapend gat en veel onkruid. (foto Ernst Mooij)
Wegens iepziekte zijn op de begraafplaats bomen gekapt, waaronder de zo beeldbepalende treuriep in de rotonde van het padenstelsel. Wat er van overgebleven is, is een gapend gat en veel onkruid. (foto Ernst Mooij)

Ongeveer een jaar geleden zijn op de begraafplaats wegens iepziekte bomen gekapt, waaronder de zo beeldbepalende treuriep in de rotonde van het padenstelsel. Er is geen vervangende aanplant voor in de plaats gekomen. Het onkruid schiet er hoog op en op het grafmonument van dr. Jacobi is een grafsteen stuk gegooid, gelukkig zonder dat het grafmonument beschadigd is geraakt. Op de obelisk en op de grafplaat van zijn jong overleden zoon waren met een viltstift hakenkruizen en teksten aangebracht. De brokstukken zijn weggehaald en door een werknemer van Parnassia zijn de viltstiftteksten verwijderd. In de ‘Structuurvisie, inrichtingsontwerp en beeldkwaliteitsplan Duin en Bosch’, opgesteld in opdracht van de gemeente Castricum en Parnassia, staat over de begraafplaats de volgende tekst: “De begraafplaats is een bijzonderheid in het Duingebied, alleen al omdat het de status heeft van monument. Het herstel van deze begraafplaats zal in nauw overleg met de RACM (nu Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed red.) ter hand worden genomen.” Verder wordt voorgesteld om de graven te herstellen, in het bijzonder het graf van de grondlegger van het terrein. Van al die mooie woorden is tot nu toe niets terecht gekomen. Door het nalaten van herplant is de bomenstructuur verschraald en door gebrek aan groenonderhoud is de padenstructuur aan het vervagen om uiteindelijk helemaal te verdwijnen. Omdat het grafmonument van dr. Jacobi voor Castricum van cultuurhistorische waarde is, heeft Oud-Castricum enkele jaren geleden de zorg voor de restauratie op zich genomen. Daarbij moest worden voldaan aan strenge eisen van de Rijksdienst. Bij de overdracht van het gerestaureerde grafmonument is de wens uitgesproken dat Parnassia zich een goed rentmeester over dit cultureel erfgoed zal tonen. Tot nu toe is daar weinig van gebleken. De Stichting tot behoud van natuurlijke en cultuurhistorische waarden heeft in 2014 haar bezorgdheid over de bomenkap aan de Rijksdienst en Parnassia kenbaar gemaakt. De Rijksdienst heeft in een brief laten weten dat zij en de gemeente Castricum van mening zijn dat er geen historisch groen is gekapt. Daarmee is duidelijk geworden dat van hun zijde geen inspanning te verwachten valt. In 2016 is het honderd jaar geleden dat Jacobi is overleden. In dat jaar zal een tentoonstelling aan hem worden gewijd. Het wordt de hoogste tijd dat Parnassia en de gemeente hun verantwoordelijkheid nemen en zich het lot van de begraafplaats aantrekken. De ontwikkeling van de nieuwbouwprojecten op het landgoed Duin en Bosch verloopt voorspoedig. Verwacht mag worden dat daarmee middelen worden gegenereerd, onder andere voor de instandhouding van rijksmonumenten voor zover die in bezit van Parnassia blijven. Op zaterdag 12 september is het Open Monumentendag. Die dag zullen er rondleidingen gegeven worden en kan ook de begraafplaats worden bezocht.