Enkele flinke neuten op het erf

door Rino Zonneveld

Op het erf van een boerderij aan de Breedeweg in Castricum werd ik in juli 2020 door de eigenaar gewezen op een viertal zware stenen. Het betreft de boerderij van Nico Kuijs rechts onderaan op de plattegrond. Wat zijn het? Hoe komen ze op het erf?

Maten van de stenen

Schuilkerk aan de Breedeweg. Plattegrond uit 19e eeuw.

Eén steen is hoog 290 mm en de andere iets hoger namelijk 296 mm. Andere maten zijn bij beide stenen identiek. De korte breedte is 214 mm en de lange breedte bedraagt 242 mm. Het korte deel naast de boog is 100 mm en de kleine inspring tegen de boog aan is 24 mm.

Het vierkante gat (dookgat) is ca 30 x 30 mm en het hart daarvan ligt ca 100 mm van de haakse kanten. Een dookgat heeft de functie de stenen met elkaar te verbinden door bijv. een metalen pen. De ronding van het hardsteen is mooi verticaal gefrijnd.

Functie

De stenen

Het gebruik van de objecten. De eigenaar dacht aan poeren om balken in een stolp te stutten. Ze zijn daar te mooi, te duur voor.  Het idee over de afkomst lijkt eerder gebruik als onderdeel van een hek/poort of van een schouw. In ieder geval iets van aanzien. In de nabijheid van de boerderij staan nog twee oude boerderijen én er stond een schuilkerk. Op de kaart het blauwe gebouw.

Van twee van de vier neuten is het gebruik wél bekend. Zij kregen een tweede gebruik om als een soort aambeeld bakstenen op te leggen en mortel af te bikken. Zouden ze deel uitgemaakt hebben van een poortdeur van de schuilkerk?

Ik heb advies gevraagd aan de boerderijenstichting en aan boerderijdeskundige Dieuwertje Duijn. Zij bevroeg op haar beurt Pieter Meijers, bouwhistoricus. Hij zegt het volgende: “De ronde kant is verticaal gefrijnd dus gebruikt in de getoonde positie. Het lijkt mij een basement (als de onderdelen op elkaar aansluiten) of een onderdeel van een poort of doorgang. Frijnslag ziet er gaaf uit, dus blok heeft hoger dan plint gezeten. Het dookgat wijst op een stapeling. Lijkt 18e-19e eeuws.”

Info over de schuilkerk

Er zijn twee afbeeldingen gemaakt door de plaatselijke kunstschilder Sijf Portegies. De tekeningen zijn mede gebaseerd op beschrijvingen door oude mensen. Er is geen grote poort te zien waar de neuten deel van uitgemaakt hebben.

De schuilkerk was aanvankelijk een boerenstolp en is in 1663 in gebruik genomen. Deze rooms-katholieke kerk is steeds mooier geworden in de loop der tijd. In 1820 is het pand nog eens grondig vernieuwd. Meuwsen was tot 1858 de laatste pastoor. De kerk is gesloopt en het erf verkocht aan Cornelis Mooij. Die werd geboren in 1821 in Bergen en verhuisde op jonge leeftijd naar Castricum. In 1858 trok hij de aandacht met zijn aankoop van de locatie voormalige schuilkerk en bijbehorende gronden aan de Breedeweg.

Print Friendly, PDF & Email
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties