Kermis in Bakkum (Jaarboek 25 2002 pg 13)

Niets uit deze publicatie mag worden overgenomen zonder toestemming van de Stichting Werkgroep Oud-Castricum.

Verschenen artikelen over Bakkum:
Bakkum, de Heerlijkheid en zijn ambachtsheren – Bakkum, einde gemeenteBakkum in de 18e eeuwBakkum omstreeks 1830Bakkum na 1930, de huizen en hun bewonersBakkum, vijftig jaar kerkBewoningsgeschiedenis Bakkum NoordBoenstraatje te BakkumCafĂ©s en kasteleins in Bakkum – Kampeerterrein BakkumKermis in BakkumKlompenbuurt in BakkumKoninklijk Landgoed Bakkum (deel 1)Koninklijk Landgoed Bakkum (deel 2)Ongevallen in Bakkum


Jaarboek 25, pagina 1

Kermis in Bakkum

We kunnen ervan uitgaan dat in de 15e eeuw iedere stad of dorp en zelfs elk gehucht zijn kermis had, mits er een kapel met een altaar was waar het feest op plechtige wijze een aanvang kon nemen. In Bakkum kwam de pastoor van Egmond de zondag na Kruisverheffingsfeest (de derde week van september) om in de dorpskapel de kerkmis op te dragen. Het zal er voller zijn geweest dan gewoonlijk, want over de Heereweg waren er nu ook bezoekers gekomen uit Egmond en Castricum. Over de Zanddijk kwamen mensen uit Limmen en Heiloo. In onze verbeelding zien we voor de herberg, schuin tegenover de kapel, enkele stalletjes met koopwaar. Want kermis is ook jaarmarkt! Kooplieden van heinde en ver hadden zich langs de weg geĂŻnstalleerd. Daarnaast had een koorddanseres haar stellage opgebouwd. Twee of drie tenten boden onderdak aan artiesten: een goochelaar, drie leden van de Rederijkerskamer van Alkmaar, een vuurvreter, een waarzegster en een man met een beer. Tussen de menigte mengden zich kwakzalvers, bedelaars en oplichters. In de herberg lagen fusten vol bier.

De ‘Kerkmis-misse’ was geĂ«indigd, in processie kwamen de gelovigen naar buiten en liepen plechtig achter de hostie en de heiligenbeelden aan. Van verre kon men het klepelen horen van de klok die boven de ingang van de kapel hing. Dit klokgelui vergezelde de godsdienstige stoet die zingend en biddend langzaam voortschreed. De processie eenmaal ten einde, begonnen de muzikanten op hun trompetten, vedels, draailieren en trommels te spelen. De zon scheen, de mensen dansten. De pastoor en de schout trakteerden zichzelf op een wijntje, of zelfs twee, alvorens naar huis te gaan, de pastoor naar Egmond en de schout naar de grote boerderij van rode steen, op nog geen honderd meter van de kapel.

Mannen en vrouwen maakten plezier en lieten zich bedotten door de artiesten en kwakzalvers. Men bedronk zich en het bier verhitte de feestvierders. Steeds woester werd het feestgedruis. Pas op voor knokpartijen! De rakkers (assistenten van de schout) en een veldwachter van de baljuw, uit Egmond, hielden een oogje in het zeil.
Te paard gingen de mannen ringsteken op de Heereweg. Even verderop, aan de andere kant van de weg vermaakt het volk zich met ‘ganstrekken’, zittend in een karretje waar een paard voor draafde. Een gans spartelde, hangend aan een touw. de kop omlaag, de hals ingesmeerd met groene zeep. Degene die erin slaagde de gans van het touw te trekken, met of zonder hals, won een prijs. Kermiskoning werd de schutter die met pijl en boog een losgelaten fazant wist neer te leggen.
Alle prijzen werden in bier uitgekeerd, inbegrepen die voor de winnaar van het katknuppelen. Winnaar was hij door wiens worp (men wierp vier knuppels achter elkaar) een opgehangen ton openbrak en de kat die erin zat kon dan, zo goed en zo kwaad als het ging, ontsnappen. De mannen voelden zich opgehitst door de vrouwen, er werd in het openbaar gezoend. Het meisje dat een kermiskoek aanpakte van Ă©Ă©n of andere jongeman, kon zeker zijn van een avontuurtje.
Het was feest voor het volk. Twee, drie dagen per jaar waande de menigte zich vrij.
Oh, wat een schone illusie!

Chris ten Raa

Katknuppelen rond 1998 tijdens de kermis. De foto is genomen aan de Hereweg 38 in Bakkum, in de zijtuin bij café 'de goede verwachting' van de familie Castricum. Later was dat café van de familie Tuyn.
Katknuppelen rond 1998 tijdens de kermis. De foto is genomen aan de Hereweg 38 in Bakkum, in de zijtuin bij cafĂ© ‘de goede verwachting’ van de familie Castricum. Later was dat cafĂ© van de familie Tuyn.
Print Friendly, PDF & Email