13 april 2022

Wat nooit gebouwd is in Castricum en Bakkum

Door: Eric Bor

In 1826 publiceerde jonkheer Daniël Theodoor Gevers een boek over landbouw in de duinen. Die nutteloze duinen konden volgens hem best als landbouwgronden geëxploiteerd worden, als er gezorgd werd voor een goede bevloeiing. De bestaande Hoepbeek werd voor dat doel uitgegraven. De beek werd in oostelijke richting verlengd naar de Schulpvaart en in noordelijke richting  naar de overkant van het zandpad naar zee (de huidige Zeeweg) ten westen van het huidige kampeerterrein tot bijna de grens met Egmond. Deze laatste verlenging werd de Geversvaart genoemd. Bij die Geversvaart werd in 1830 een groot landgoed gepland, onder meer bestaande uit een landhuis met belvédère, een manege en een Engelse landschapstuin, die tegelijk als kwekerij voor verschillende houtgewassen moest dienen. Dit plan is nooit doorgegaan.

Afb. 1. Plan uit 1830 voor een landgoed bij de Geversvaart

In 1921 was een fraai koloniehuis gepland aan de ‘Strandweg’ (de latere Zeeweg) ten noorden van ziekenhuis Duin en Bosch. Ook dit kwam er niet. In 1925 werd de Zeeweg verhard en waren er plannen voor bebouwing erlangs. De criticus Johan Polak schreef in het Algemeen Handelsblad: ” En nu zal Castricum waarachtig óók al vooruit gaan? Er zal “Castricum-aan-Zee” komen, want de weg van het dorp naar zee zal verhard en de gronden langs dien weg “in exploitatie gebracht” worden. Hetgeen zeggen wil dat ook dáár ’t landschap door villaatjes-rommel geschoffeerd zal worden, de natuur zal moeten wijken voor allerlei kunstmatige akeligheden (…)”.

Afb. 2. Plan uit 1921 voor een koloniehuis aan de Zeeweg

In 1926 kwamen Gedeputeerde Staten van Noord-Holland met een plan dat nog verder ging: aan het eind van de Zeeweg moesten de duintoppen worden afgevlakt om op 11 à 12 meter boven N.A.P. een plateau aan te leggen, dat aansloot op een nieuwe weg bovenop de duinrand in noordelijke richting met een open bebouwing van hotels en grotere pensions. Landinwaarts kon het duin worden bebouwd met enkele huizen bestemd voor permanente bewoning, winkels en werkplaatsen. Het is nooit doorgegaan.

Afb. 3. Wederopbouwplan 1947

Interessant is het Wederopbouwplan van Castricum uit 1947. Er is een oostelijke omleiding en een westelijke randweg getekend en de Brink is als middelpunt van het dorp geprojecteerd. Onnodig te vermelden dat ook dit plan niet is uitgevoerd, evenmin als het plan uit 1970 om ten westen van de Dorpsstraat een nieuwe zuidelijke invalsweg te creëren, van de Dorpstraat en de Burgemeester Mooijstraat voetgangersstraten te maken en een westelijke en oostelijke randweg aan te leggen. Tot slot het nieuwbouwplan voor het Kooiplein uit 1998, dat voorzag in woontorens op het plein. Ze zijn nooit gebouwd.

Afb. 4. Nieuwbouwplan Kooiplein 1998

Rond 720 verdween deze nederzetting. Archeologen hebben vastgesteld dat dit kwam doordat het gebied in die tijd natter werd. De grondwaterstand ging omhoog en daardoor werden de akkers te nat. Daardoor waren ze niet langer bruikbaar en vertrokken de boeren om elders drogere grond te zoeken. De verlaten nederzetting werd langzaamaan door stuifzand overstoven en verdween onder het duinzand. De naam van deze verdwenen nederzetting is niet bekend. Het zou ‘Arem’ kunnen zijn. Dat is een naam die zowel in de boeken van de graven van Holland als in die van de Egmondse abdij voorkomt. Op oude kaarten staat een sloot aan de zuidgrens van Bakkum aangegeven als ‘Aremerzwet’. Het probleem van die geschreven bronnen is, dat ze honderden jaren na het verdwijnen van de nederzetting op papier zijn gezet. Een rechtstreeks verband tussen de verdwenen boerderijen en de middeleeuwse plaatsnaam Arem ontbreekt.

Bronnen
Tekst:
  • Eric Bor. Castricum wordt een badplaats. Deel 2 (1925-1926) en deel 3 (1926-1928),
  • Nieuwsblad van Castricum van 13 oktober 1970,
  • archief van Oud-Castricum.


  • Foto’s:
  • Afb. 1. Plan uit 1830 voor een landgoed bij de Geversvaart.. Foto: Beeldbank Oud-Castricum.
  • Afb. 2. Plan uit 1921 voor een koloniehuis aan de Zeeweg. Foto: Foto: Beeldbank Oud-Castricum.
  • Afb. 3. Wederopbouwplan 1947. Foto: Beeldbank Oud-Castricum.
  • Afb. 4. Nieuwbouwplan Kooiplein 1998. Foto: Beeldbank Oud-Castricum.

  • N.B. Meer columns van Eric Bor lezen?
    U vindt al zijn columns hier.

    Deel dit bericht
    Print Friendly, PDF & Email
    0 Reacties
    Inline feedbacks
    Bekijk alle reacties